Wat niemand je vertelt over (heel veel) afvallen
Dit eerlijke verhaal gaat over afvallen. Veel afvallen. Dertig, veertig, vijftig kilo. Want je wordt niet per se gelukkiger van een slank lijf: Ik heb een pijnlijk vetschort dat snel gaat smetten, ik snak naar taart en pasta, gezond leven komt me de strot uit.
“Na negen jaar mantelzorg aan de andere kant van het land, waarbij een kop mierzoete koffie en een XL gevulde koek langs de A1 het hoogtepunt van de dag was, woog ik 136 kilo,” zegt Iris (52). “Mijn lieve moeder was er niet meer, ik besloot wat terug te doen voor mijn lijf dat me al die tijd overeind had gehouden. Minder eten, beter eten. De motivatie was groot, ik begon in januari met als doel in zes maanden tien procent van mijn lichaamsgewicht kwijt te raken. Het ging me zo goed af, dat ik in juni geen veertien kilo lichter was, maar ruim het dubbele. Ik was minder moe en omdat ik anders at, had ik ook geen last meer van voedselcoma’s. Complimentjes alom. So far so good.
Maar aan het einde van de zomer was de rek eruit. Ik viel niet meer af en de vetschort die aan mijn buik hing ging steeds meer pijn doen. ‘Laat hem weghalen’, zei een vriendin. Maar ik had daar geen geld voor en was nog te zwaar om dat via de verzekering te kunnen laten doen. En het was me inmiddels ook wel duidelijk dat ik nooit op het gewicht zou komen om de ingreep wél vergoed te krijgen. Door al dat losse vel ontstonden verklevingen en ik kwam steeds schever te staan. De afgelopen twee jaar hebben vooral bestaan uit pijn, eindeloze oefeningen, frustratie en schuldgevoel dat ik niet het succesnummer ben waarop ik had gehoopt. Ik kan minder bewegen dan ik zou willen omdat ik veel pijn heb, ik snoep te veel om mezelf te troosten en ik ben inmiddels weer tien kilo zwaarder. Hiervoor was ik een gezonde dikkerd die alles deed: reizen, lopen, zwemmen, uitgaan, dansen. Nu ben ik iets minder dik en fysiek een wrak dat met een stok loopt omdat alles uit balans is. Het maakt me boos en verdrietig dat dit de beloning voor al mijn inspanningen is.”
Het verhaal van Priscilla (57) is te vergelijken. “Ik woog 140 kilo en wilde niet afvallen met shakes of een of ander duur dieetsysteem, maar met normaal eten. Minder koolhydraten eten en calorieën tellen. Op de app van het Voedingscentrum bijhouden hoeveel ik binnenkreeg werkte prima. Ik viel in krap een jaar tijd 41 kilo af en kan niet zeggen hoe verrukt ik was om de weegschaal op twee cijfers te zien staan in plaats van drie. Ik kan niet zeggen hoe verbaasd ik was dat ik na een bloedonderzoek te horen kreeg dat ik opeens een torenhoog cholesterolgehalte had waar ik met 140 kilo nooit last van had gehad. Toen moest ik dus naast koolhydraten en calorieën ook nog eens op goede en slechte vetten gaan letten en ik kan je vertellen dat de lol dan snel van een maaltijd af is. Verder afvallen lukt me niet. Conclusie: ik ben afgevallen maar nog steeds te zwaar en ook nog eens opgezadeld met een cholesterolgehalte dat ik in de gaten moet houden.”
Karin (61) viel drie jaar geleden 28 kilo af met een proteïnedieet dat ze nog steeds aanhoudt. “Het werkt, maar het is saai. Je moet echt altijd zo eten, wil je niet weer aankomen. Ik was vrolijker toen ik meer koolhydraten at, de vreugde over minder wegen weegt in mijn geval lang niet altijd op tegen het zombie-achtige gevoel dat ik overhoud aan al die eieren, gestoomde vis en groenten. Het is alsof mijn lijf ernaar snakt om weer aan te komen. Heel af en toe, eens in de twee maanden, eet ik een stukje taart of pasta. Te goddelijk voor woorden, maar er gaat vervolgens een switch in mijn hoofd om die ook nog vier boterhammen met hazelnootpasta wil en een zak chips als toetje. Het is altijd opletten, altijd afzien van dingen die ik zou willen eten, altijd mezelf dingen ontzeggen. Met mijn gezonde verstand weet ik dat het een gezonde keuze is. Maar in me zit ook een duiveltje dat roept: ‘Is dit het nou? Weegt minder wegen op tegen alle offers die je brengt?’ Steeds maar gezonde keuzes moeten maken komt me soms echt de strot uit.”
“Niet meer normaal kunnen mee-eten heeft een enorme impact,” zegt Felicia (56), die dankzij een maagverkleining van 142 kilo afviel tot 83 kilo. “Ik moet overal nee tegen zeggen, na twee happen zit ik vol. En die happen moeten ook nog eens uitgekiend zijn, wil je ondanks een handje supplementen per dag geen tekorten krijgen. Niet dat ik spijt heb van de maagverkleining, want zeker nadat al het losse vel is weggehaald – een forse operatie waar je je niet op moet verkijken – ben ik blij met mijn lijf. Maar normaal is mijn leven niet meer. Het is ook niet zo dat ik supergelukkig ben omdat ik minder weeg. Of er opeens knetteraantrekkelijk van ben geworden. Je ziet dat ik ooit heel zwaar was, ik heb aardig wat pijntjes overgehouden aan de operatie. Het beste advies dat ik mensen kan geven is: probeer niet heel dik te worden. En als je heel zwaar bent en je wilt serieus afvallen: weet waar je aan begint. Na de motivatie, de opwinding, het succes en de complimenten sta je er de rest van je leven alleen voor, oog in oog met warme wafels die je niet meer kunt eten.”
“Wat mij het meest heeft verbaasd, is hoe anders mijn lijf reageert dan ik had gedacht,” zegt Annemiek (51) die 120 kilo woog en met hulp van een maagband en diëtist 47 kilo afviel. “Het was te doen, maar er komt nooit meer een moment dat je weer ‘normaal’ kunt gaan eten, wil je niet weer aankomen. Ik had vertrouwen in de arts en in de begeleiding die heel goed was, en ik was blij dat ik al heel snel uit de diabetesgevarenzone was, puur door anders te eten. Maar toch reageert mijn lijf niet zoals je zou verwachten van minder wegen. Afvallen wordt gebracht als zaligmakend, maar mijn cholesterolgehalte is te hoog en ik ben om de haverklap ziek, hoewel ik supergezond eet. Als ik mezelf snij, duurt het drie weken voor een lullig sneetje genezen is. Mijn haar valt uit. Ik sport drie keer per week, een niet al te belastend circuitje van een uur bij de fysio, maar ik moet me daarheen slepen want er kraakt van alles. Afvallen trekt een enorme wissel op je lichaam, daar hoor je niemand over. Emotioneel, mentaal, maar ook fysiek. Alles verandert: je balanspunt, je hormoonhuishouding, je stofwisseling. En niet per se op een leuke manier. Ik zeg niet dat je er niet aan moet beginnen, want het is niet goed voor je gewrichten om zoveel te wegen, je zit met allerlei gezondheidsrisico’s en diabetes wil je echt niet. Ik ben bovendien ijdel genoeg om blij te zijn met maat 42. Maar het is niet waar dat alles beter wordt als je afvalt. Alles wordt anders.”
Merel (59) viel 38 kilo af met een koolhydraatarm dieet en sporten, en weegt nu 89 kilo. “Ik ben tachtig kilo geweest, die negen kilo komen doordat ik door corona een hele tijd niet in de sportschool terecht kon, maar ook omdat ik het niet kon opbrengen de zoveelste wrap van sla met tonijn te eten terwijl ik snakte naar pasta. Het is mijn eigen schuld. Ik was ook voor maart al behoorlijk down en een beetje lusteloos. Het vraagt een ijzeren discipline om altijd maar te gaan voor gezond. Soms dacht ik: f*ck dat dieet en at ik normaal en daar had ik dan weer spijt van. Alles wat met eten te maken heeft, is beladen geworden, dat is heel deprimerend. Vriendinnen zijn lief, mijn man steunt me en er zijn genoeg mensen die het knap van me vinden dat ik zo ben afgevallen, maar ik weet niet of ik er gelukkiger door ben geworden. Gezonder wel, maar ik denk dat ik gelukkiger was toen ik nog intens kon genieten van tiramisu. Ik ben bijna zestig, ik denk wel eens: waarom doe ik dit? Om gezond ouder te kunnen worden. Maar hoe zit het met gelukkig ouder worden?”
“Ik denk dat niemand die niet heel dik is geweest kan doorgronden wat veel afvallen met je doet, zowel in positieve als in negatieve zin,” zegt Manon (55) die met gezond eten en calorieën tellen 42 kilo afviel en nu 82 kilo weegt. “Ik heb tegenover slanke diëtisten gezeten die heel tevreden waren over ‘de cijfertjes’, maar zich er niets bij konden voorstellen als ik zei dat mijn lijf en hoofd snakten naar eten. De psycholoog – ook slank – deed haar best, maar kwam ook niet verder dan ‘andere manieren vinden om jezelf te belonen’. Alsof een boek lezen dezelfde genotservaring biedt als een stuk roomboterappeltaart als de honger door je hoofd giert. Soms had ik het gevoel dat we een andere taal spraken. De oerhonger die blijft, is niet iets dat na een paar weken verdwijnt. Ik ben sinds 2017 op dit gewicht en ik voel het nog elke dag, na elke maaltijd. Ik kan me voorstellen dat hulpverleners wanhopig worden van al die dikkerds die maar niet afvallen. Maar het zou fijn zijn als eens erkend zou worden dat je lijf er echt alles aan doet om ervoor te zorgen dat je dik blijft.”
“Ik was mollig als kind, slank dankzij crashdiëten als twintiger, maat 54 na twee zwangerschappen, maat 46 als veertiger en maat 56 na de menopauze,” zegt Rachel (59). “Toen ben ik 32 kilo afgevallen met het vastendieet, wat qua stofwisseling op mijn leeftijd neerkomt op door drijfzand waden naar een lager gewicht. Ik ben trots en blij dat ik nu ongeveer negentig kilo weeg. En teleurgesteld en verdrietig dat ik nog altijd een dikke vrouw ben. Met een hangend vel nu de vulling eronder deels is verdwenen; je wordt niet per se mooier van afvallen. Qua gewicht zou ik in maat 48 moeten passen, maar ik draag een grotere maat omdat veel kleding niet goed staat door al het losse vel. Dat bovendien snel gaat smetten door wrijving. Het is ook niet fijn als mensen – hoe aardig bedoeld ook – steeds maar zeggen: ‘Wat ben je veel afgevallen, wat goed van je!’ omdat je je dan toch onwillekeurig gaat afvragen hoe vreselijk ze je eerst vonden, terwijl je als dikkerd toch volstrekt normale gesprekken met ze had. Bovendien heb ik niet altijd zin om te praten over wat ik eet, hoeveel ik eet, wat ik doe om af te vallen en of ik nog op dieet ben. Ik ben daar zelf al zo intens mee bezig, ik wil niet als mens gereduceerd worden tot het onderwerp afvallen.”
Laura (54) woog 138 kilo, nu 71. Ze viel af met een proteïnedieet en probeert op gewicht te blijven met Weight Watchers. “In mijn hoofd ben ik nog altijd dik,” zegt ze. “Afvallen is best opwindend en ook best makkelijk: gewoon minder eten dan je verbrandt. De echte uitdaging komt daarna pas. Op gewicht blijven is veel moeilijker. Je nieuwe lijf voelt anders en gedraagt zich anders, je weet nog niet goed wat je ermee moet en hoe anderen je zien. Het is niet de gelukzalige overwinning op je overgewicht die je zou denken. Heel fijn dat je bloedsuiker zo lekker stabiel is, maar in de praktijk merk je daar weinig van, terwijl je losse vel je elke seconde in de weg zit. Ik heb me wel eens geschaamd voor het feit dat ik nog altijd niet blij was met mezelf. En me vervolgens daar weer voor geschaamd, want als je je kansen op nare ziekten of een voortijdige dood hebt verkleind, is het erg oppervlakkig om te miepen over flodderarmen. Ook al zitten die elke dag in de weg.”
Wat niemand je vertelt over (heel veel) afvallen
Dit eerlijke verhaal gaat over afvallen. Veel afvallen. Dertig, veertig, vijftig kilo. Want je wordt niet per se gelukkiger van een slank lijf: Ik heb een pijnlijk vetschort dat snel gaat smetten, ik snak naar taart en pasta, gezond leven komt me de strot uit.
“Na negen jaar mantelzorg aan de andere kant van het land, waarbij een kop mierzoete koffie en een XL gevulde koek langs de A1 het hoogtepunt van de dag was, woog ik 136 kilo,” zegt Iris (52). “Mijn lieve moeder was er niet meer, ik besloot wat terug te doen voor mijn lijf dat me al die tijd overeind had gehouden. Minder eten, beter eten. De motivatie was groot, ik begon in januari met als doel in zes maanden tien procent van mijn lichaamsgewicht kwijt te raken. Het ging me zo goed af, dat ik in juni geen veertien kilo lichter was, maar ruim het dubbele. Ik was minder moe en omdat ik anders at, had ik ook geen last meer van voedselcoma’s. Complimentjes alom. So far so good.
Maar aan het einde van de zomer was de rek eruit. Ik viel niet meer af en de vetschort die aan mijn buik hing ging steeds meer pijn doen. ‘Laat hem weghalen’, zei een vriendin. Maar ik had daar geen geld voor en was nog te zwaar om dat via de verzekering te kunnen laten doen. En het was me inmiddels ook wel duidelijk dat ik nooit op het gewicht zou komen om de ingreep wél vergoed te krijgen. Door al dat losse vel ontstonden verklevingen en ik kwam steeds schever te staan. De afgelopen twee jaar hebben vooral bestaan uit pijn, eindeloze oefeningen, frustratie en schuldgevoel dat ik niet het succesnummer ben waarop ik had gehoopt. Ik kan minder bewegen dan ik zou willen omdat ik veel pijn heb, ik snoep te veel om mezelf te troosten en ik ben inmiddels weer tien kilo zwaarder. Hiervoor was ik een gezonde dikkerd die alles deed: reizen, lopen, zwemmen, uitgaan, dansen. Nu ben ik iets minder dik en fysiek een wrak dat met een stok loopt omdat alles uit balans is. Het maakt me boos en verdrietig dat dit de beloning voor al mijn inspanningen is.”
Het verhaal van Priscilla (57) is te vergelijken. “Ik woog 140 kilo en wilde niet afvallen met shakes of een of ander duur dieetsysteem, maar met normaal eten. Minder koolhydraten eten en calorieën tellen. Op de app van het Voedingscentrum bijhouden hoeveel ik binnenkreeg werkte prima. Ik viel in krap een jaar tijd 41 kilo af en kan niet zeggen hoe verrukt ik was om de weegschaal op twee cijfers te zien staan in plaats van drie. Ik kan niet zeggen hoe verbaasd ik was dat ik na een bloedonderzoek te horen kreeg dat ik opeens een torenhoog cholesterolgehalte had waar ik met 140 kilo nooit last van had gehad. Toen moest ik dus naast koolhydraten en calorieën ook nog eens op goede en slechte vetten gaan letten en ik kan je vertellen dat de lol dan snel van een maaltijd af is. Verder afvallen lukt me niet. Conclusie: ik ben afgevallen maar nog steeds te zwaar en ook nog eens opgezadeld met een cholesterolgehalte dat ik in de gaten moet houden.”
Karin (61) viel drie jaar geleden 28 kilo af met een proteïnedieet dat ze nog steeds aanhoudt. “Het werkt, maar het is saai. Je moet echt altijd zo eten, wil je niet weer aankomen. Ik was vrolijker toen ik meer koolhydraten at, de vreugde over minder wegen weegt in mijn geval lang niet altijd op tegen het zombie-achtige gevoel dat ik overhoud aan al die eieren, gestoomde vis en groenten. Het is alsof mijn lijf ernaar snakt om weer aan te komen. Heel af en toe, eens in de twee maanden, eet ik een stukje taart of pasta. Te goddelijk voor woorden, maar er gaat vervolgens een switch in mijn hoofd om die ook nog vier boterhammen met hazelnootpasta wil en een zak chips als toetje. Het is altijd opletten, altijd afzien van dingen die ik zou willen eten, altijd mezelf dingen ontzeggen. Met mijn gezonde verstand weet ik dat het een gezonde keuze is. Maar in me zit ook een duiveltje dat roept: ‘Is dit het nou? Weegt minder wegen op tegen alle offers die je brengt?’ Steeds maar gezonde keuzes moeten maken komt me soms echt de strot uit.”
“Niet meer normaal kunnen mee-eten heeft een enorme impact,” zegt Felicia (56), die dankzij een maagverkleining van 142 kilo afviel tot 83 kilo. “Ik moet overal nee tegen zeggen, na twee happen zit ik vol. En die happen moeten ook nog eens uitgekiend zijn, wil je ondanks een handje supplementen per dag geen tekorten krijgen. Niet dat ik spijt heb van de maagverkleining, want zeker nadat al het losse vel is weggehaald – een forse operatie waar je je niet op moet verkijken – ben ik blij met mijn lijf. Maar normaal is mijn leven niet meer. Het is ook niet zo dat ik supergelukkig ben omdat ik minder weeg. Of er opeens knetteraantrekkelijk van ben geworden. Je ziet dat ik ooit heel zwaar was, ik heb aardig wat pijntjes overgehouden aan de operatie. Het beste advies dat ik mensen kan geven is: probeer niet heel dik te worden. En als je heel zwaar bent en je wilt serieus afvallen: weet waar je aan begint. Na de motivatie, de opwinding, het succes en de complimenten sta je er de rest van je leven alleen voor, oog in oog met warme wafels die je niet meer kunt eten.”
“Wat mij het meest heeft verbaasd, is hoe anders mijn lijf reageert dan ik had gedacht,” zegt Annemiek (51) die 120 kilo woog en met hulp van een maagband en diëtist 47 kilo afviel. “Het was te doen, maar er komt nooit meer een moment dat je weer ‘normaal’ kunt gaan eten, wil je niet weer aankomen. Ik had vertrouwen in de arts en in de begeleiding die heel goed was, en ik was blij dat ik al heel snel uit de diabetesgevarenzone was, puur door anders te eten. Maar toch reageert mijn lijf niet zoals je zou verwachten van minder wegen. Afvallen wordt gebracht als zaligmakend, maar mijn cholesterolgehalte is te hoog en ik ben om de haverklap ziek, hoewel ik supergezond eet. Als ik mezelf snij, duurt het drie weken voor een lullig sneetje genezen is. Mijn haar valt uit. Ik sport drie keer per week, een niet al te belastend circuitje van een uur bij de fysio, maar ik moet me daarheen slepen want er kraakt van alles. Afvallen trekt een enorme wissel op je lichaam, daar hoor je niemand over. Emotioneel, mentaal, maar ook fysiek. Alles verandert: je balanspunt, je hormoonhuishouding, je stofwisseling. En niet per se op een leuke manier. Ik zeg niet dat je er niet aan moet beginnen, want het is niet goed voor je gewrichten om zoveel te wegen, je zit met allerlei gezondheidsrisico’s en diabetes wil je echt niet. Ik ben bovendien ijdel genoeg om blij te zijn met maat 42. Maar het is niet waar dat alles beter wordt als je afvalt. Alles wordt anders.”
Merel (59) viel 38 kilo af met een koolhydraatarm dieet en sporten, en weegt nu 89 kilo. “Ik ben tachtig kilo geweest, die negen kilo komen doordat ik door corona een hele tijd niet in de sportschool terecht kon, maar ook omdat ik het niet kon opbrengen de zoveelste wrap van sla met tonijn te eten terwijl ik snakte naar pasta. Het is mijn eigen schuld. Ik was ook voor maart al behoorlijk down en een beetje lusteloos. Het vraagt een ijzeren discipline om altijd maar te gaan voor gezond. Soms dacht ik: f*ck dat dieet en at ik normaal en daar had ik dan weer spijt van. Alles wat met eten te maken heeft, is beladen geworden, dat is heel deprimerend. Vriendinnen zijn lief, mijn man steunt me en er zijn genoeg mensen die het knap van me vinden dat ik zo ben afgevallen, maar ik weet niet of ik er gelukkiger door ben geworden. Gezonder wel, maar ik denk dat ik gelukkiger was toen ik nog intens kon genieten van tiramisu. Ik ben bijna zestig, ik denk wel eens: waarom doe ik dit? Om gezond ouder te kunnen worden. Maar hoe zit het met gelukkig ouder worden?”
“Ik denk dat niemand die niet heel dik is geweest kan doorgronden wat veel afvallen met je doet, zowel in positieve als in negatieve zin,” zegt Manon (55) die met gezond eten en calorieën tellen 42 kilo afviel en nu 82 kilo weegt. “Ik heb tegenover slanke diëtisten gezeten die heel tevreden waren over ‘de cijfertjes’, maar zich er niets bij konden voorstellen als ik zei dat mijn lijf en hoofd snakten naar eten. De psycholoog – ook slank – deed haar best, maar kwam ook niet verder dan ‘andere manieren vinden om jezelf te belonen’. Alsof een boek lezen dezelfde genotservaring biedt als een stuk roomboterappeltaart als de honger door je hoofd giert. Soms had ik het gevoel dat we een andere taal spraken. De oerhonger die blijft, is niet iets dat na een paar weken verdwijnt. Ik ben sinds 2017 op dit gewicht en ik voel het nog elke dag, na elke maaltijd. Ik kan me voorstellen dat hulpverleners wanhopig worden van al die dikkerds die maar niet afvallen. Maar het zou fijn zijn als eens erkend zou worden dat je lijf er echt alles aan doet om ervoor te zorgen dat je dik blijft.”
“Ik was mollig als kind, slank dankzij crashdiëten als twintiger, maat 54 na twee zwangerschappen, maat 46 als veertiger en maat 56 na de menopauze,” zegt Rachel (59). “Toen ben ik 32 kilo afgevallen met het vastendieet, wat qua stofwisseling op mijn leeftijd neerkomt op door drijfzand waden naar een lager gewicht. Ik ben trots en blij dat ik nu ongeveer negentig kilo weeg. En teleurgesteld en verdrietig dat ik nog altijd een dikke vrouw ben. Met een hangend vel nu de vulling eronder deels is verdwenen; je wordt niet per se mooier van afvallen. Qua gewicht zou ik in maat 48 moeten passen, maar ik draag een grotere maat omdat veel kleding niet goed staat door al het losse vel. Dat bovendien snel gaat smetten door wrijving. Het is ook niet fijn als mensen – hoe aardig bedoeld ook – steeds maar zeggen: ‘Wat ben je veel afgevallen, wat goed van je!’ omdat je je dan toch onwillekeurig gaat afvragen hoe vreselijk ze je eerst vonden, terwijl je als dikkerd toch volstrekt normale gesprekken met ze had. Bovendien heb ik niet altijd zin om te praten over wat ik eet, hoeveel ik eet, wat ik doe om af te vallen en of ik nog op dieet ben. Ik ben daar zelf al zo intens mee bezig, ik wil niet als mens gereduceerd worden tot het onderwerp afvallen.”
Laura (54) woog 138 kilo, nu 71. Ze viel af met een proteïnedieet en probeert op gewicht te blijven met Weight Watchers. “In mijn hoofd ben ik nog altijd dik,” zegt ze. “Afvallen is best opwindend en ook best makkelijk: gewoon minder eten dan je verbrandt. De echte uitdaging komt daarna pas. Op gewicht blijven is veel moeilijker. Je nieuwe lijf voelt anders en gedraagt zich anders, je weet nog niet goed wat je ermee moet en hoe anderen je zien. Het is niet de gelukzalige overwinning op je overgewicht die je zou denken. Heel fijn dat je bloedsuiker zo lekker stabiel is, maar in de praktijk merk je daar weinig van, terwijl je losse vel je elke seconde in de weg zit. Ik heb me wel eens geschaamd voor het feit dat ik nog altijd niet blij was met mezelf. En me vervolgens daar weer voor geschaamd, want als je je kansen op nare ziekten of een voortijdige dood hebt verkleind, is het erg oppervlakkig om te miepen over flodderarmen. Ook al zitten die elke dag in de weg.”
