Nu de menopauze zo’n beetje uitbehandeld is, komt radiomaker Jurgen van den Berg met een podcast over een nieuw hot topic: de penopauze. Over dikke buiken en een libido van lik m’n vestje. En dát zit nog wel aardig in de taboesfeer.

Het kon natuurlijk niet uitblijven. De laatste jaren kwam er een tsunami van boeken, artikelen en podcasts over de menopauze op ons af. Wie nu nog zegt dat de menopauze een taboe is, heeft duidelijk onder een steen gelegen. Niet verwonderlijk dus dat radiomaker Jurgen van den Berg (59) met een mannelijke tegenhanger komt, Met De Billen Bloot: de penopauzepodcast. Die penopauze zit nog wél aardig in de taboesfeer. We horen zelden een man openlijk praten over erectiestoornissen of dat hij geen zin meer in seks heeft. “Ook in mijn vriendengroep niet hoor,” zegt Jurgen. “Niet dat we de hele tijd over vrouwen en auto’s praten, maar de penopauze is geen onderwerp. Misschien dat we er één op één een paar woorden over wisselen, maar meer ook niet. Daarom vond ik het ook interessant om mijn vrienden te betrekken bij deze podcast. Om te kijken of het zou lukken om erover te praten.”

En?

“Nou, er is wel wat gedeeld, hoor, maar niet heel veel. Na de opnames zei ik: ‘Statistisch gezien heeft één iemand van jullie hier keihard zitten liegen.’ Zij allemaal lachen.”

Kun jij er zelf over praten?

“In principe val ik natuurlijk midden in de doelgroep. Ik ben bijna zestig, maar ik heb er zelf geen last van…”

Dit klinkt een beetje alsof je er niet over wilt praten.

“Nee, dit is echt waar! Ik vind dat als je zo’n onderwerp als de penopauze aanpakt je jezelf op het hakblok moet durven leggen en authentiek moet zijn. In de podcast doe ik bijvoorbeeld een test om te bekijken hoe het met mijn testosteronwaarde is.”

Viel het mee of tegen?

“Nou, eerlijk gezegd viel het me tegen. Ik zit nog net aan de goeie kant. Maar nee, ik heb geen klachten. Kijk, ik heb ook nog best veel haar; dat schijnt een indicator te zijn. En op seksueel gebied ervaar ik gelukkig ook geen problemen.”

Ik heb wel eens gehoord dat de penopauze helemaal niet bestaat.

“Ja, dat klopt inderdaad. Uroloog/androloog Herman Leliefeld zegt in de podcast dat hij het een gekaapt begrip vindt, vanwege de menopauze natuurlijk. Die menopauze is echt iets heel anders. Vrouwen worden binnen een afgebakende periode onvruchtbaar, terwijl die penopauze (het afnemen van testosteron) veel geleidelijker gaat. Sommige mannen hebben tot op latere leeftijd helemaal nergens last van, maar anderen krijgen wel klachten door een testosterontekort. En dat uit zich bij verschillende mannen op verschillende momenten in hun leven.”

Maar hoeveel mannen hebben hier nou daadwerkelijk last van?

“Gemiddeld heeft boven de veertig jaar tien procent van de mannen een te laag testosteron. Boven de vijftig jaar is dat twintig procent en boven de zestig jaar veertig procent. Als het testosteronniveau onder een kritiek punt komt, dan zijn de klachten serieus. Die mannen voelen zich lusteloos, komen de bank niet meer af, ze krijgen opvliegers, ze hebben geen zin meer in seks, ervaren erectieproblemen en daardoor ontstaan dan vaak ook nog relatieproblemen. Zo kwamen we trouwens ook op het idee voor deze podcast. Ik had therapeut Aafke Dijkstra te gast in mijn radioprogramma Villa VdB en zij had een boek geschreven met de titel Mijn man heeft een midlifecrisis. Ze benoemde heel goed dat mannen echt moeten gaan praten over dit soort problemen, omdat je daarmee veel ellende, ook binnen relaties, kan voorkomen.”

Heb je het dan over de midlife-man die er vandoor gaat met een jongere vrouw? Dat lukt toch helemaal niet met erectieproblemen?

“Ja, juist wel. Je hebt vast wel meegekregen wat die ene bekende Nederlandse zanger hier over zei. Hij had last van erectieproblemen en ging vreemd om te kijken of het met een andere vrouw wel zou lukken. Zo kunnen mannen denken: het werkt allemaal niet meer met deze vrouw, misschien moet ik een nieuwe, een jongere. Terwijl zo’n man dus eigenlijk naar de dokter moet, want wie weet kan smeren met testosteron helpen.”

Krijg je sneller last van de penopauze als je ongezond leeft?

“Het heeft inderdaad ook met lifestyle te maken. Nu praat ik Herman Leliefeld even na. Hij zegt: ‘Hoe dikker mannen worden, hoe meer risico ze lopen.’ Buikvet wordt omgezet in oestrogenen, het vrouwelijk hormoon. Op het strand zie je dat mannen van mijn leeftijd allemaal buikjes hebben. Ik ben sinds deze podcast echt gezonder gaan leven, omdat ik besefte dat ik een deel in eigen hand heb. Ik neem nooit meer de lift, altijd de trap, ik wandel heel veel en ik eet gezond. Dat laatste deed ik overigens altijd al.”

Je zegt dat je jezelf in deze podcast ook op het hakblok legt. Hoe doe je dat?

“Ik ga langs bij lifecoach Ashkaine Hora Adema. Dat was een bijzondere middag. Zij stelt mij heel persoonlijke vragen en ik geef eerlijk antwoord. Ik wil het niet allemaal verklappen, maar het gaat onder andere over mijn liefdesleven. Ik heb aardig wat verschillende partners gehad en daar heeft zij een treffende analyse over. Ze denkt bijvoorbeeld dat ik snel verveeld raak en daar zit wel een kern van waarheid in. En, ook opvallend, op een zeker moment zegt ze: ‘Ik denk dat jij hoogbegaafd bent.’ (Grappend) Die gebruik ik tegenwoordig vaak richting vrienden: ‘Jongens, ik kan vanavond niet, ik ben hoogbegaafd!’”

Heb je momenteel een relatie?

“Nee. Mijn laatste relatie duurde vijf jaar en ik dacht: dit wordt mijn laatste station. Omgekeerd had zij er hetzelfde idee over. We hadden allebei al een heel leven achter de rug en het klopte gewoon tussen ons. We ontmoetten elkaar op een feestje; we dansten tegen elkaar aan en het was meteen duidelijk. Ik weet nog dat ik dacht: ‘Zie je wel, het heeft toch nut gehad dat ik altijd zo kritisch ben geweest en niet heb gekozen voor second best.’ Ik ken zoveel mensen die voor keuze nummer negen zijn gegaan. Dat heb ik nooit gedaan.”

Mag ik vragen waarom het misliep?

“Dat is een lang verhaal en ik wil dat ook niet helemaal vertellen. Maar ik heb er behoorlijk last van gehad. Het heeft er echt ingehakt en kostte me een tijd om er overheen te komen.”

Heb je naarmate je ouder wordt meer of minder behoefte aan een relatie?

“Ik denk minder… Ik ben een beetje aan het daten geslagen, nadat die laatste relatie op de klippen liep, maar daar ben ik ook wel weer klaar mee. Als ik alleen blijf, kan ik daar vrede mee hebben. Dat zoeken ernaar zie ik niet zo zitten.”

Daten beviel niet zo?

“Via zo’n datingsite had ik een vrouw ontmoet en de eerste afspraak was best leuk. We maakten een vervolgafspraak en toen zei ze: ‘Ik heb kaartjes voor Passenger (singer-songwriter, red.), ga je mee?’ Ik zei: ‘Nee, daar vind ik echt geen reet aan. Zo saai die gast.’ Vervolgens kreeg ik drie dagen later een heel lang voicebericht dat ze het nu toch wilde uitmaken. Ze vond me egoïstisch, omdat ik niet met haar naar Passenger wilde. Ik begreep er echt niks van. Het was niet eens ‘aan’. Dat zo’n vrouw die je amper kent je meteen al begint te claimen. Echt geen zin in.”

Dit soort dingen gebeuren ook omdat je ouder wordt, denk je niet? Op je twintigste was je misschien wel meegegaan naar dat stomme Passenger.

“Ja, dat is ook zo. Maar ik vind: het moet wel echt passen en ik wil er niet heel hard naar zoeken op datingsites. Verder staat de deur open. Ik vind het leuk om met iemand te zijn. Samen tegen de rest van de wereld. Dat je iemand hebt die er voor je is, ook als het even wat minder gaat. En heel praktisch, om leuke dingen mee te doen. Ik heb straks twee weken vakantie, en er zijn wel wat opties en ik kan ook prima alleen, maar het is toch leuk om die ene reis naar Mongolië samen met je geliefde te maken.”

Denk je dat vrouwen je eigengereid vinden?

“Ik zou het authentiek willen noemen, haha. Dat is ook waarom vrouwen het in eerste instantie heel leuk met mij vinden. Maar op een gegeven moment is het wel zo dat ik zeg: ‘Ik heb niet zo’n zin om elke week mee te gaan naar je ouders.’ Ik weet heel goed wat ik wil en wat niet en dan blijkt die authenticiteit ineens niet zo leuk meer.”

Ervaren je collega’s je ook als eigengereid?

“Ook op mijn werk weet ik goed wat ik wil, ja. Ik moet zeggen dat ik, nu al die verhalen over grensoverschrijdend gedrag naar buiten komen, wel naar mezelf kijk. Zo van: hoe was ik dan?”

Wat heb je geconcludeerd?

“Ik denk dat een programma nooit zo belangrijk kan zijn dat je gaat staan schreeuwen of anderszins over grenzen van collega’s gaat. Maar ik heb wel eens godverdomme geroepen als er iets misging. Wat dat betreft ben ik de laatste jaren milder geworden. Nu kan ik het rustiger overbrengen als ik denk dat het anders moet. Sowieso ben ik me bewuster van de omgang met mensen op het werk. Ik was daar vroeger helemaal niet mee bezig, maar nu denk ik, als ik eens in de kroeg sta met collega’s: tsja, het zou kunnen dat wat ik nu zeg meer op waarde geschat wordt door mijn positie.”

Je bent bijna zestig. Nog maar een paar jaar en dan mag je met pensioen. Stop je dan?

“Ik kan me voorstellen dat ik gewoon doorwerk. Het bevalt me wel zoals het nu gaat. Mijn eigen programma, af en toe een uitstapje (zoals afgelopen zomer naar RadiOlympia) en dan zo’n podcast ernaast. Met podcasts kun je ergens helemaal induiken en je stuit op dingen die je bijblijven.”

Noem dan nog één opvallend ding uit je penopauzepodcast?

“Ik sprak uroloog Garry Pigot, die in zijn spreekkamer mannen ziet met vergroeide penissen, erectieproblemen, die prostaatkanker hebben, noem het maar op. Hij vertelde me: ‘Minstens de helft van de gesprekken die ik hier voer gaat over wat nou eigenlijk seks is. Is dat penetreren, klaarkomen, een zoen en slapen? Of is seks ook de lol van: samen in bad gaan, een beetje foezelen en je hoeft eigenlijk niet per se klaar te komen?’ Nou, dat laatste doe ik al jaren, ik vind dat spel eigenlijk het allerleukst en sporadisch kom ik nog eens klaar (lacht hard). Dus als mannen dát nou eens als uitgangspunt nemen, dan kun je het nog heel lang volhouden.”

Dit is Jurgen van den Berg

De van oorsprong Drentse Jurgen van den Berg (59) studeerde journalistiek in Kampen, had zijn eerste baantjes bij regionale omroepen in het noorden van Nederland en kwam in 1998 in dienst als redacteur/nieuwslezer bij het NOS-radionieuws. Hij presenteerde tal van programma’s zoals Langs de Lijn, Radio Tour de France en was de vaste nieuwslezer in de ochtendshow van Giel Beelen op 3FM. Later, bij de NCRV, maakte hij onder andere Stand.nl en samen met Ghislaine Plag De Ochtend. Vanaf 2016 presenteerde Jurgen het Radio 1 Journaal voor de NOS om zes jaar later de overstap te maken naar Omroep Max waar hij tegenwoordig zijn eigen programma Villa VdB presenteert. Samen met Sophie Verhoeven (research/productie) bedacht en maakte hij de podcast Met de billen bloot: de penopauzepodcast (vanaf 9 oktober te beluisteren op NPO luister en andere luisterplatforms). Jurgen woont in Utrecht, is single, heeft geen kinderen en houdt van cocktails maken (hij noemt zichzelf een ‘hobbyshaker’).

Interview: Femke Sterken