“Helan går, helan gååår…!”Ik zing uit volle borst mee terwijl ik mijn glaasje tegen dat van mijn man Daniel tik. “Skål!” Het is zo’n moment waarop alles klopt: de frisse buitenlucht, de schittering van het meer en een tafel die bijna doorbuigt onder al het lekkers. Welkom bij mijn Zweedse herfst, en geloof me: die begint wat mij betreft met een kräftskiva.

Een tafel vol herfstgeluk

Daniel en ik zitten aan het water bij Asa Herrgård in hartje Småland. Småland is zo’n bestemming waar alles samenkomt: uitgestrekte natuur, sfeervolle stadjes, rijke cultuur en plekken waar je echt nog de rust en ruimte vindt om op te laden. Zéker in de herfst als de bossen rood, bruin en goudkleuren. De lucht is helder, de bladeren kleuren goud en rood en op tafel staan manden vol knäckebröd, salades, ostpaj en natuurlijk: kreeftjes. Heel veel kreeftjes.

Ik geef eerlijk toe: het pellen van rivierkreeft is even oefenen. Gelukkig krijg ik hulp. Ondertussen worden onze glaasjes gevuld met aquavit en voor ik het weet, wordt er alweer een nieuw lied ingezet. Dat is typisch zo’n Zweeds moment: samen eten, zingen, lachen. Een beetje uitbundig, maar ook warm en intiem. Lampionnetjes, papieren hoedjes… alles voelt gezellig zonder dat het gemaakt is.

Voor mij is dit de herfst op z’n best. Wat me elke keer weer opvalt in Småland: mensen gaan hier gewoon naar buiten, ongeacht het seizoen. Sterker nog, de herfst lijkt hier misschien wel het mooiste moment om eropuit te gaan.

Kunst van glas

De volgende dag rijden Daniel en ik naar Kosta, het hart van Glasriket, de regio in Småland waar al eeuwenlang glas wordt gemaakt. We zijn in Småland, het mekka van Scandinavisch design en de glaskunst is om van te watertanden.

Rondom Kosta vind je veel glasblazerijen en ateliers met glaskunst. Zodra ik de glasblazerij binnenstap, voel ik de hitte en zie hoe glasblazer Emil aan het werk is. Al bijna vijftig jaar maakt hij hier de mooiste glaskunst. Eerst laat hij zien hoe een gloeiende klomp glas langzaam verandert in iets lichts en sierlijks. Daarna is het mijn beurt. Met een blaaspijp in mijn handen en een oranje gloeiende massa glas aan het uiteinde probeer ik zijn aanwijzingen op te volgen. Draaien, blazen, concentreren. Het vraagt meer techniek dan ik had verwacht. Als mijn vaas uiteindelijk op tafel staat, ben ik vooral trots. Hij is misschien niet perfect, maar wel helemaal van mij. Emil kijkt ernaar, glimlacht en zegt: “Glas leeft.” Na deze ervaring begrijp ik precies wat hij bedoelt.

Buiten zijn, juist in de herfst

Deze dagen in Småland maken Daniel en ik lange wandelingen door de bossen, waar het mos zacht veert onder onze voeten en de lucht fris en kruidig ruikt. We zoeken paddenstoelen, leren van een gids welke soorten eetbaar zijn en koken ze later zelf in de buitenlucht.

Het klinkt simpel, maar het doet zoveel met je. Je vertraagt. Je kijkt beter. Je voelt meer en dat gevoel neem ik mee, ook als we weer onderweg zijn.

Maar misschien wel het moment dat me het meest bijblijft tijdens deze reis, is onze overnachting in de glazen boomhutten van Kosta Lodge. Midden in het safaripark, vier meter boven de grond, slapen we letterlijk tussen de wilde dieren. Ik lig in bed met een warme mok thee en kijk door de glazen wanden naar buiten. In de verte zie ik elanden langzaam door het landschap bewegen, dichterbij scharrelen wilde zwijnen en ergens tussen de bomen staan Europese bizons stil alsof ze poseren. Het voelt bijna onwerkelijk, alsof je onderdeel bent geworden van een natuurdocumentaire, maar dan zonder camera’s. Alleen de stilte en ik.

De charme van Kalmar

Na al die natuur voelt Kalmar als een perfecte volgende stop. De stad ligt aan zee, recht tegenover Öland, en heeft precies die balans die ik zo fijn vind: levendig, maar niet druk. Vanaf verschillende plekken in de stad zie je het al liggen: Kalmar Slott. Het kasteel lijkt zo uit een sprookje te komen. Zodra we over de brug lopen en de slotgracht oversteken, voelt het alsof we een andere tijd binnenstappen.

Binnen dwalen we door zalen met beschilderde plafonds, oude keukens en geheime doorgangen. Ik neem even plaats op de troon (oké, de replica), en kan het niet laten om te lachen. Even voel ik me de koningin van Småland.

Wat Kalmar voor mij echt bijzonder maakt, is de sfeer van de stad: groene parken, de geur van de zee, een knus centrum met veel leuke winkeltjes. In gamla stan, de oude stad, slenteren we langs houten huizen in zachte kleuren, met rozenstruiken tegen de gevels. Het is rustig, bijna verstild. We lopen langs het water, vinden een klein café en natuurlijk is het tijd voor… fika. In Zweden is het daar altijd tijd voor.

De tips van Kim-Lian op een rij:

• Bezoek ook Öland, het eiland voor de kust van Småland. Het zuidelijke deel van Öland staat sinds 2000 op de UNESCO-Werelderfgoedlijst en je kunt hier heerlijk wandelen, fietsen of een van de vele kunstateliers bezoeken.
• Overnachten in Småland kan overal, zeker als je wat bijzonders zoekt. Ik zette mijn leukste overnachtingsplekjes op een rij.
• Ben je in Kalmar? Ga na je bezoek aan Kalmar Slott nog even de stad in voor een fika-pauze bij het historische Kullzénska Caféet. Knus, authentiek en de lekkerste kladdkaka (chocoladetaart) van Kalmar!”

Zelf naar Småland? Småland in de herfst is geen drukke bestemming vol must-sees. Het is een plek waar je mag vertragen. Waar je weer even voelt wat echt belangrijk is. Dat is misschien wel de grootste luxe die er is. Je vindt meer van mijn reisverhalen en herfsttips op visitsmaland.com.

Kim-Lian van der Meij (Nederland, 1980) is zangeres, actrice en presentatrice. Ze speelde in diverse films, series en musicals, waaronder Fame, Shrek de Musical en ze was recent te zien in de musical Stoornis of my Life (2025). Ze woont sinds een paar jaar met haar man Daniel en drie kinderen in Zweden.