foto: Wiebke Wilting

Jan (70) en Shirley (68) doneerden beiden een nier aan een onbekende. Shirley in 2023, Jan anderhalf jaar later. Zes weken na de operatie fietsten ze alweer de Cauberg op. ‘De kinderen zeiden toen: “Hé oudjes, doen jullie het wel rustig aan?”’

Het juiste moment

Het idee om te doneren speelde al langer. Shirley kwam als wijkverpleegkundige regelmatig in aanraking met nierpatiënten. ‘Dan denk je toch: dat is geen leven voor die mensen.’ Jan, met een lange carrière in paramedisch onderzoek en bij de inspectie gezondheidszorg, liep al jaren rond met het idee om ooit een nier te doneren bij leven.

Dat was zo’n twintig jaar geleden. Toen voelden ze nog terughoudendheid. ‘Je kinderen zijn nog jong, je krijgt kleinkinderen en dan denk je: wat als zij het misschien ooit nodig hebben?’ zegt Shirley. Toen ze allebei met pensioen gingen, het huis was afbetaald en de kinderen en kleinkinderen gezond bleven, vielen de laatste bezwaren weg.

Eén ding stond vast: niet tegelijkertijd onder het mes. ‘Dat konden we in geval van mogelijke complicaties de kinderen niet aandoen,’ zegt Shirley. ‘Eerst herstellen, dan pas de ander.’

Ze bespraken hun plannen met hun kinderen. Hun dochter en schoonzoon waren meteen enthousiast. ‘Onze zoon had wel een paar terechte vragen over de risico’s en onze gezondheid,’ vertelt Jan. ‘En natuurlijk over onze leeftijd. Dat bleek geen probleem. Zolang je gezond bent, kan het. Veel mensen weten dat niet. Net als dat een nier van een levende donor vaak veel langer meegaat dan een nier van een overleden donor.’

Een langer traject voor Jan

Shirley doorliep het keuringstraject snel en doneerde haar nier in 2023. Bij Jan werd tijdens het medisch onderzoek littekenweefsel op zijn longen gevonden van een oude, onopgemerkte TBC-infectie. Dat leidde tot ruim een jaar extra onderzoek, CT-scans en antibioticakuren. Of hij overwoog te stoppen? ‘Nooit. Het traject voor mijn eigen gezondheid moest ik sowieso doorlopen. Ik ben juist blij dat ik door de donatie mijn gezondheid zo grondig heb laten checken.’

Anoniem doneren

Jan en Shirley kozen voor anonieme donatie om de simpele reden dat niemand in hun omgeving een nier nodig had. ‘Maar die anonimiteit heeft ook voordelen,’ verklaart Jan. ‘Er zijn geen verplichtingen of verwachtingen. Nul. Bij familie of vrienden kan een donatie invloed hebben op de relatie. Dat speelt niet bij anonieme donatie.’
Het enige contact met de ontvangers was een anoniem kaartje via de post. ‘Dat was zo’n fantastisch mooi en dankbaar bericht,’ zegt Shirley. ‘Dan denk je echt: goed dat ik dit heb gedaan.’ Ook Jan werd geraakt door het kaartje dat hij ontving. ‘Het raakt me nu weer,’ zegt hij na een korte stilte. ‘We denken er allebei nog vaak aan.’

Je gezondheid delen

Shirley vergelijkt de zwaarte van haar operatie met de keizersnede die ze kreeg bij de geboorte van haar eerste kind. Ze herstelde snel, ondanks wat zenuwpijn waar ze de eerste weken last van had. Jan had na zijn operatie helemaal nergens last van. Inmiddels maken ze lange wandelingen door de bergen en lopen ze delen van het Pieterpad. ‘De voordelen voor de ontvanger zijn groter dan de nadelen voor de donor. We zijn 70 en 68 jaar, hebben allebei één nier, en zijn topfit,’ zegt Shirley. ‘Het is bijzonder dat we een stukje gezondheid met iemand anders hebben kunnen delen. Misschien zal het voor de ander nooit honderd procent zijn, maar wel een enorme verbetering ten opzichte van dialyseren.’

Jan heeft een gedachte die hem niet loslaat. ‘Als ik er straks niet meer ben, is mijn nier er misschien nog wel.’ Hij zwijgt even. ‘Soms kijken we terug op wat we gedaan hebben, dat geeft een fijn gevoel. En dat mag je zeker ook bij de optelsom meenemen.’

Ze willen benadrukken dat het niet alleen hun verdienste is. ‘Zonder de chirurgen, verpleegkundigen, het hele medische circuit en onze kinderen was de donatie niet gelukt. We vertellen dit verhaal niet om onszelf een schouderklopje te geven – we hopen gewoon dat het mensen aan het denken zet over de mogelijkheden. Dat is genoeg.’