Dat kun je toch niet maken
Vertel een vriendin dat je een geheime affaire hebt en het zit er dik in dat ze boos wordt. Alsof je ineens een del bent, en een bedrieger. Yvanka van der Zwaan onderzoekt waar die morele verontwaardiging vandaan komt. Is het jaloezie, angst of schijnheilig gedoe?
Vriendin A. trekt een venijnige streepmond. Ik snap het gewoon niet: je hebt een leuke vent en twee lieve kinderen. Waarom zou je alles kapotmaken voor een potje seks? Vriendin B. heeft zojuist verteld dat ze sinds kort wat intensiever werkoverleg heeft met de nieuwe conciërge van de basisschool waar ze directeur is. Zijn jullie verliefd? vraag ik. B. lacht. Nee, ouwe romanticus, het is gewoon seks. Nou ja gewoon, hij is de fuck of the century. Haar wangen kleuren rood van opwinding. Vertel! commandeer ik terwijl ik iedereen nog wat bijschenk, dit wordt een smeuïg verhaal. Ik hoor het liever niet, zegt de vriendin tegenover me gedecideerd. Aan de gekruiste armen en giftige blikken van haar buurvrouwen te zien, delen ze deze mening.
De sfeer kwam er niet meer lekker in die avond. Ik kreeg geen dirty details en ieder volgend onderwerp werd zorgvuldig gewogen. Hebben mijn vriendinnen een nogal scherp afgesteld moreel kompas? vraag ik me af. Zijn we jaloers op iemand die kennelijk wél een flitsend seksleven heeft? Of is vreemdgaan onder vrouwen nog altijd taboe?
Ik vraag het Chantal (59), mijn vroegere buurvrouw uit Haarlem en 35 jaar samen met René. Chantal heeft af en toe via Tinder een hete middag. In 2013, toen de app net populair begon te worden, keek ik een keertje mee met een vriendin. ’s Avonds maakte ik een eigen account aan, gewoon voor de lol. Van het een kwam het ander en voor ik het wist lag ik ergens in Nieuwegein in een hotel met een jonge vent van 27. Chantal deelt haar ervaringen niet met haar vriend. Ben je gek, dat zou René niet trekken. Hij is politieagent, in die machocultuur kun je echt niet aankomen met het verhaal dat je je vrouw laat doen door anderen. Chantal herkent de streepmondenreactie wel. Sommige vriendinnen gingen bij mij opeens de moraalridder zitten uithangen. Met één vriendin ben ik zelfs gebroken omdat ze mij ultimatums ging stellen: of je vertelt het zelf of ik vertel het. Ik snap daar niks van. Is het onzekerheid? Is ze misschien bang dat haar man ook iets uitspookt?
Het heeft niets met onzekerheid te maken, zegt Marieke (48), maar alles met loyaliteit en schuldgevoel. In onze vriendinnengroep zijn de mannen ook allemaal bevriend. Weet je hoe ongemakkelijk het is als ik op een BBQ naast een man sta waarvan ik weet dat zijn vrouw die week nog heeft gevoosd met Diederik van HR? Dan voel ik me gewoon superlullig. En medeplichtig. Verklaart dat onze reactie op vreemdgaande vriendinnen? Is het ons empathische vermogen waardoor we ons schuldig en medeplichtig voelen?
Elsbeth (51), heeft al 24 jaar een vriend met wie ze heel gelukkig is. Met hun twee pubers wonen ze in de wijk Vathorst in Amersfoort. Elsbeth heeft sinds kort hitsig appcontact met een van haar collega’s. Wat begon met het doorsturen van een zakelijk filmpje, is in een paar weken tijd uitgegroeid tot een app-affaire die varieert van onschuldig geflirt overdag tot heftige cyberseks in de avond. Ik was in het begin nog een beetje terughoudend maar inmiddels vertel ik wat ik heb gedroomd en vermeld quasi-nonchalant dat ik me aan het uitkleden ben omdat ik ga douchen. Dat hij dan helemaal gek wordt en naar me toe wil komen, vind ik razend opwindend. Het is of er iets in mij is aangestoken: ineens trek ik leuke jurkjes aan en flirt ik zelfs met de postbezorger. Soms voel ik me een beetje schuldig tegenover mijn vriend, maar ik doe niet écht iets verkeerd. Nog niet ten minste.
Elsbeth was zo vol van haar smeuïge cyberavonturen dat ze niet kon wachten het aan haar vriendinnen te vertellen. Ze verwachtte dat die aan haar lippen zouden hangen, maar niets bleek minder waar. Na haar verhaal viel er een pijnlijke stilte. Sorry hoor, maar ik vind dit gewoon vreemdgaan, zei vriendin 1. Hoe leuk zou jij dit zelf vinden als Oscar dit zou doen?
Ik heb het idee, zegt Elsbeth over haar teleurstellende vriendinnenmomentje. Dat ze er vooral een probleem van maakten omdat ik niet verliefd was. Ik had als het ware geen goede reden. Deze gedachtegang herken ik wel: vrouwen reageren milder op overspel door verliefdheid dan op overspel puur voor de lol. Zou het kunnen dat vrouwen onderling het scheiden van liefde en seks niet accepteren? Iets dat vroeger vaak werd gezien als een typisch mannending.
Voor haar boek The Secret Life of the Cheating Wife: Power, Pragmatism and Pleasure in Women’s Infidelity, sprak de Amerikaanse sociologe Alicia Walker met 46 vrouwen die vreemdgingen. Uit haar gesprekken concludeerde ze dat deze vrouwen eerder naar plezier zochten, dan naar een emotionele band. Ze maakten duidelijk onderscheid tussen liefde en seks. De vrouwen die ik sprak bedrogen hun man meestal om dezelfde reden: orgasmes, vertelt Walker. Ze waren niet op zoek naar een nieuwe echtgenoot, alleen naar seksueel genot. Ze ontdekte ook dat de vrouwen twijfelden aan het begrip monogamie. Het huwelijk moet aan al onze behoeftes voldoen, legt ze uit. De man hoort een goede minnaar, een geweldige vader, een goede echtgenoot en een beste vriend te zijn. Dat zijn nogal veel verwachtingen om bij één persoon neer te leggen. Dat realiseren deze vrouwen zich ook, daarom zoeken ze bepaalde dingen zoals seks bij iemand anders. De traditionele gedachte dat vreemdgaande vrouwen op zoek zijn naar een zielsverwant of liefde, terwijl mannen vaker uit zijn op een seksueel avontuur kan dus worden verwezen naar het rijk der fabelen. En onze mening over vriendinnen die vreemdgaan uit begeerte kan terug naar 1960.
Niet alle vrouwen doen overigens zo ingewikkeld over overspelige vriendinnen. Psycholoog Miranda van den Brink (58) en haar man kozen bijvoorbeeld bewust voor een open relatie. Vriendinnen reageren daar over het algemeen positief op. Het is natuurlijk ook niet iets wat zomaar uit de lucht komt vallen. Nadat ik een paar keer verliefd werd op iemand anders en dat eerlijk thuis vertelde, vroegen mijn man en ik ons af: waar gaat deze verliefdheid écht over? Daarop een antwoord krijgen was best ingewikkeld, maar we geloven beiden niet dat het doel in het leven is dat we vasthouden aan een bepaalde vorm. We willen elkaar steunen in de reis van het leven. In je werk, in je gezin, als vriend of vriendin, als partner: je bent vele versies van jezelf. In al die rollen kun je stukken van jezelf ontplooien. Dat vinden we heel normaal. Ook seksueel kun je je verschillende kanten ontplooien. Hoe geef je daar vorm aan? Als je behoefte hebt aan meerdere seksuele relaties, dan wordt dat in onze maatschappij nog vaak gezien als slecht of stout. Miranda herkent de tweespalt onder vriendinnen niet zozeer. Ik word gelukkig omringd door mensen die me hierin steunen. Met familie en mensen die verder van haar afstaan is het soms wat ingewikkelder. Ook zij krijgt af en toe nog wel eens de reactie: dit kun je toch gewoon niet maken? Ze vermoedt dat dit vaak voorkomt uit angst en projecties.
Ik heb met hun principes en projecties niets te maken, zegt Chantal stellig. In de praktijk zie ik vaak dat wie het hardst schreeuwt en oordeelt een jaar later zelf een affaire heeft. Of zelfs al op het moment dat ze jou veroordelen. Vrouwen doen zich graag beter voor dan ze zijn. Mij brengt een slippertje af en toe alleen maar goede dingen. Na een affaire steek ik op de een of andere manier altijd meer energie in mijn relatie. Ik maak meer tijd vrij voor René, we doen meer leuke dingen en ik trek weer wat vaker m’n rode slettensetje aan in plaats van mijn flanellen XL-pyjama.
Het is duidelijk dat vrouwen hun escapades nog niet zonder slag of stoot kunnen delen met vriendinnen. Zeker niet als het draait om begeerte in plaats van liefde. Waarom eigenlijk? Waarom staan we direct met onze superieure mening klaar? Sowieso zijn we dol op oordelen: snap jij dat Marieke met haar oude kop nog lang haar heeft? Laat jij je pubers alcohol drinken? Heeft Annemieke alweer een nieuwe vent?
Mijn favoriete zelfhulpgoeroe en professor Brené Brown legt in haar laatste boek Daring Greatly uit dat we de neiging hebben anderen te beoordelen op een gebied waar we zelf kwetsbaar zijn voor schaamte. Als je je onzeker voelt over een onderwerp, zoek je iemand die het slechter doet om je aan op te trekken. Als ik me goed voel over mijn opvoeding, zegt Brown, dan heb ik er geen belang bij de keuzes van anderen te beoordelen. Als ik me goed voel over mijn lichaam, maak ik geen grapjes over het uiterlijk van andere mensen. Als ik blij ben met mijn relatie en seksleven, hoef ik iemand die andere keuzes maakt niet te veroordelen. We zijn hard voor elkaar omdat we elkaar gebruiken als een lanceerplatform uit onze eigen vermeende schandelijke tekortkoming. Lekker dan. Denk je dat je lekker pittig en rechtschapen uit de hoek komt met je streepmond, blijk je gewoon bang en onzeker te zijn.
In dat geval kunnen we net zo goed onze belangrijke mening achterwege laten als cheatende vriendinnen hun verhaal doen. Relaxt achteroverleunen en met rode oortjes luisteren naar de dirty details. Stukken leuker dan een streepmond en gekruiste armen.
Dat kun je toch niet maken
Vertel een vriendin dat je een geheime affaire hebt en het zit er dik in dat ze boos wordt. Alsof je ineens een del bent, en een bedrieger. Yvanka van der Zwaan onderzoekt waar die morele verontwaardiging vandaan komt. Is het jaloezie, angst of schijnheilig gedoe?
Vriendin A. trekt een venijnige streepmond. Ik snap het gewoon niet: je hebt een leuke vent en twee lieve kinderen. Waarom zou je alles kapotmaken voor een potje seks? Vriendin B. heeft zojuist verteld dat ze sinds kort wat intensiever werkoverleg heeft met de nieuwe conciërge van de basisschool waar ze directeur is. Zijn jullie verliefd? vraag ik. B. lacht. Nee, ouwe romanticus, het is gewoon seks. Nou ja gewoon, hij is de fuck of the century. Haar wangen kleuren rood van opwinding. Vertel! commandeer ik terwijl ik iedereen nog wat bijschenk, dit wordt een smeuïg verhaal. Ik hoor het liever niet, zegt de vriendin tegenover me gedecideerd. Aan de gekruiste armen en giftige blikken van haar buurvrouwen te zien, delen ze deze mening.
De sfeer kwam er niet meer lekker in die avond. Ik kreeg geen dirty details en ieder volgend onderwerp werd zorgvuldig gewogen. Hebben mijn vriendinnen een nogal scherp afgesteld moreel kompas? vraag ik me af. Zijn we jaloers op iemand die kennelijk wél een flitsend seksleven heeft? Of is vreemdgaan onder vrouwen nog altijd taboe?
Ik vraag het Chantal (59), mijn vroegere buurvrouw uit Haarlem en 35 jaar samen met René. Chantal heeft af en toe via Tinder een hete middag. In 2013, toen de app net populair begon te worden, keek ik een keertje mee met een vriendin. ’s Avonds maakte ik een eigen account aan, gewoon voor de lol. Van het een kwam het ander en voor ik het wist lag ik ergens in Nieuwegein in een hotel met een jonge vent van 27. Chantal deelt haar ervaringen niet met haar vriend. Ben je gek, dat zou René niet trekken. Hij is politieagent, in die machocultuur kun je echt niet aankomen met het verhaal dat je je vrouw laat doen door anderen. Chantal herkent de streepmondenreactie wel. Sommige vriendinnen gingen bij mij opeens de moraalridder zitten uithangen. Met één vriendin ben ik zelfs gebroken omdat ze mij ultimatums ging stellen: of je vertelt het zelf of ik vertel het. Ik snap daar niks van. Is het onzekerheid? Is ze misschien bang dat haar man ook iets uitspookt?
Het heeft niets met onzekerheid te maken, zegt Marieke (48), maar alles met loyaliteit en schuldgevoel. In onze vriendinnengroep zijn de mannen ook allemaal bevriend. Weet je hoe ongemakkelijk het is als ik op een BBQ naast een man sta waarvan ik weet dat zijn vrouw die week nog heeft gevoosd met Diederik van HR? Dan voel ik me gewoon superlullig. En medeplichtig. Verklaart dat onze reactie op vreemdgaande vriendinnen? Is het ons empathische vermogen waardoor we ons schuldig en medeplichtig voelen?
Elsbeth (51), heeft al 24 jaar een vriend met wie ze heel gelukkig is. Met hun twee pubers wonen ze in de wijk Vathorst in Amersfoort. Elsbeth heeft sinds kort hitsig appcontact met een van haar collega’s. Wat begon met het doorsturen van een zakelijk filmpje, is in een paar weken tijd uitgegroeid tot een app-affaire die varieert van onschuldig geflirt overdag tot heftige cyberseks in de avond. Ik was in het begin nog een beetje terughoudend maar inmiddels vertel ik wat ik heb gedroomd en vermeld quasi-nonchalant dat ik me aan het uitkleden ben omdat ik ga douchen. Dat hij dan helemaal gek wordt en naar me toe wil komen, vind ik razend opwindend. Het is of er iets in mij is aangestoken: ineens trek ik leuke jurkjes aan en flirt ik zelfs met de postbezorger. Soms voel ik me een beetje schuldig tegenover mijn vriend, maar ik doe niet écht iets verkeerd. Nog niet ten minste.
Elsbeth was zo vol van haar smeuïge cyberavonturen dat ze niet kon wachten het aan haar vriendinnen te vertellen. Ze verwachtte dat die aan haar lippen zouden hangen, maar niets bleek minder waar. Na haar verhaal viel er een pijnlijke stilte. Sorry hoor, maar ik vind dit gewoon vreemdgaan, zei vriendin 1. Hoe leuk zou jij dit zelf vinden als Oscar dit zou doen?
Ik heb het idee, zegt Elsbeth over haar teleurstellende vriendinnenmomentje. Dat ze er vooral een probleem van maakten omdat ik niet verliefd was. Ik had als het ware geen goede reden. Deze gedachtegang herken ik wel: vrouwen reageren milder op overspel door verliefdheid dan op overspel puur voor de lol. Zou het kunnen dat vrouwen onderling het scheiden van liefde en seks niet accepteren? Iets dat vroeger vaak werd gezien als een typisch mannending.
Voor haar boek The Secret Life of the Cheating Wife: Power, Pragmatism and Pleasure in Women’s Infidelity, sprak de Amerikaanse sociologe Alicia Walker met 46 vrouwen die vreemdgingen. Uit haar gesprekken concludeerde ze dat deze vrouwen eerder naar plezier zochten, dan naar een emotionele band. Ze maakten duidelijk onderscheid tussen liefde en seks. De vrouwen die ik sprak bedrogen hun man meestal om dezelfde reden: orgasmes, vertelt Walker. Ze waren niet op zoek naar een nieuwe echtgenoot, alleen naar seksueel genot. Ze ontdekte ook dat de vrouwen twijfelden aan het begrip monogamie. Het huwelijk moet aan al onze behoeftes voldoen, legt ze uit. De man hoort een goede minnaar, een geweldige vader, een goede echtgenoot en een beste vriend te zijn. Dat zijn nogal veel verwachtingen om bij één persoon neer te leggen. Dat realiseren deze vrouwen zich ook, daarom zoeken ze bepaalde dingen zoals seks bij iemand anders. De traditionele gedachte dat vreemdgaande vrouwen op zoek zijn naar een zielsverwant of liefde, terwijl mannen vaker uit zijn op een seksueel avontuur kan dus worden verwezen naar het rijk der fabelen. En onze mening over vriendinnen die vreemdgaan uit begeerte kan terug naar 1960.
Niet alle vrouwen doen overigens zo ingewikkeld over overspelige vriendinnen. Psycholoog Miranda van den Brink (58) en haar man kozen bijvoorbeeld bewust voor een open relatie. Vriendinnen reageren daar over het algemeen positief op. Het is natuurlijk ook niet iets wat zomaar uit de lucht komt vallen. Nadat ik een paar keer verliefd werd op iemand anders en dat eerlijk thuis vertelde, vroegen mijn man en ik ons af: waar gaat deze verliefdheid écht over? Daarop een antwoord krijgen was best ingewikkeld, maar we geloven beiden niet dat het doel in het leven is dat we vasthouden aan een bepaalde vorm. We willen elkaar steunen in de reis van het leven. In je werk, in je gezin, als vriend of vriendin, als partner: je bent vele versies van jezelf. In al die rollen kun je stukken van jezelf ontplooien. Dat vinden we heel normaal. Ook seksueel kun je je verschillende kanten ontplooien. Hoe geef je daar vorm aan? Als je behoefte hebt aan meerdere seksuele relaties, dan wordt dat in onze maatschappij nog vaak gezien als slecht of stout. Miranda herkent de tweespalt onder vriendinnen niet zozeer. Ik word gelukkig omringd door mensen die me hierin steunen. Met familie en mensen die verder van haar afstaan is het soms wat ingewikkelder. Ook zij krijgt af en toe nog wel eens de reactie: dit kun je toch gewoon niet maken? Ze vermoedt dat dit vaak voorkomt uit angst en projecties.
Ik heb met hun principes en projecties niets te maken, zegt Chantal stellig. In de praktijk zie ik vaak dat wie het hardst schreeuwt en oordeelt een jaar later zelf een affaire heeft. Of zelfs al op het moment dat ze jou veroordelen. Vrouwen doen zich graag beter voor dan ze zijn. Mij brengt een slippertje af en toe alleen maar goede dingen. Na een affaire steek ik op de een of andere manier altijd meer energie in mijn relatie. Ik maak meer tijd vrij voor René, we doen meer leuke dingen en ik trek weer wat vaker m’n rode slettensetje aan in plaats van mijn flanellen XL-pyjama.
Het is duidelijk dat vrouwen hun escapades nog niet zonder slag of stoot kunnen delen met vriendinnen. Zeker niet als het draait om begeerte in plaats van liefde. Waarom eigenlijk? Waarom staan we direct met onze superieure mening klaar? Sowieso zijn we dol op oordelen: snap jij dat Marieke met haar oude kop nog lang haar heeft? Laat jij je pubers alcohol drinken? Heeft Annemieke alweer een nieuwe vent?
Mijn favoriete zelfhulpgoeroe en professor Brené Brown legt in haar laatste boek Daring Greatly uit dat we de neiging hebben anderen te beoordelen op een gebied waar we zelf kwetsbaar zijn voor schaamte. Als je je onzeker voelt over een onderwerp, zoek je iemand die het slechter doet om je aan op te trekken. Als ik me goed voel over mijn opvoeding, zegt Brown, dan heb ik er geen belang bij de keuzes van anderen te beoordelen. Als ik me goed voel over mijn lichaam, maak ik geen grapjes over het uiterlijk van andere mensen. Als ik blij ben met mijn relatie en seksleven, hoef ik iemand die andere keuzes maakt niet te veroordelen. We zijn hard voor elkaar omdat we elkaar gebruiken als een lanceerplatform uit onze eigen vermeende schandelijke tekortkoming. Lekker dan. Denk je dat je lekker pittig en rechtschapen uit de hoek komt met je streepmond, blijk je gewoon bang en onzeker te zijn.
In dat geval kunnen we net zo goed onze belangrijke mening achterwege laten als cheatende vriendinnen hun verhaal doen. Relaxt achteroverleunen en met rode oortjes luisteren naar de dirty details. Stukken leuker dan een streepmond en gekruiste armen.
