Nooit zou Ellen Dikker zo achterlijk worden als haar digibete ouders. Ze zou meegaan met haar tijd. Maar vroeg of laat worden we allemaal boomers. TikTok, BeReal: eerlijk is eerlijk, ik ben afgehaakt.
Tekst: Ellen Dikker

Ik was vijftien toen we eindelijk een videorecorder kregen. Al mijn vriendinnen hadden er al een thuis en ik was het beu om mijn bestie te moeten vragen of ze alsjeblieft Back to the Future voor me wilde opnemen. Nu we zelf een eigen recorder hadden kon ik eindelijk naar de videotheek zonder me rot te hoeven zeulen met zo’n gehuurde box. Dolblij was ik. Totdat mijn ouders er ook gebruik van wilden maken. Mijn oude ouders, uit de oertijd. Die nog zonder televisie waren opgegroeid. De eerste weken vermeden ze dit nieuwe stukje hightech in hun woonkamer angstvallig. Maar nu was er een programma dat mijn moeder heel graag wilde zien en zou missen door een feestje. Dan neem je het toch op? zei ik enthousiast. Had ik maar geweten wat me boven het hoofd hing. Ze keek me paniekerig aan. Alles in haar schreeuwde: IK WEET NIET HOE! Kom, dan leg ik het even uit. Dat even bleek een inschattingsfout.

Het begon al met het invoeren van de VHS-band. Nee mam, hij moet er andersom in. Jawel, hij past er wel in, maar je moet een beetje doorduwen. Nee, hij eet je hand niet op. Kijk, straks drukken we op dit rode knopje, dat is de rec-knop. Daarmee kun je opnemen. En om af te spelen druk je op dit driehoekje, dat is play. Ja druk maar, er kan niks gebeuren. Niet twee keer drukken, want dan gaat hij op pauze. Dat zijn die twee rechtopstaande balkjes naast elkaar. Nee hoor, dat is niet onhandig twee functies op één knop. Gewoon even opletten hoe vaak je drukt. Je hoeft ook niet zo hard te drukken mam, dan gaat hij kapot. En dit vierkantje is stop. Ja, dat is iets anders dan pauze. Wat het verschil is? Dat leg ik nog wel een keer uit. Eerst maar even de basis. Zet ’m nou eens zelf aan. Nee, nou spoel je vooruit! Ja dat is ook een driehoekje, maar dat zijn er twee achter elkaar, zie je dat? En als die twee driehoekjes de andere kant opwijzen spoel je terug. Nee, dat is niet ingewikkeld. Dat moet je gewoon onthouden. Dat vierkantje? Dat heb ik je net uitgelegd, dat is stop.

Wat ik ook zei, het beklijfde niet. Deze technologische ontwikkeling was one small step for me, but a giant leap for my oldfashioned parents. Uiteindelijk heb ik de afstandsbediening nagetekend en onder ieder symbooltje geschreven waar het voor diende. Dan konden ze op hun papiertje kijken en hoefden ze mij niet steeds lastig te vallen. En ik bezwoer dat ik níet, nee níet zo achterlijk zou worden als mijn ouders. Ik zou meegaan met mijn tijd en me flexibel en nieuwsgierig blijven verdiepen in alle nieuwe ontwikkelingen.

Dat ging heel lang goed. Moeiteloos stapte ik over van de videoband naar de DVD. Mijn LP’s verruilde ik voor CD’s. Tijdens mijn studie liet ik mijn elektrische typemachine voor het was en ging over op een PC van mijn opleiding. Vaardig jongleerde ik voor mijn eindscriptie met floppydisks en niet veel later kocht ik mijn eerste eigen knalpaarse iMac waar ik mee kon inbellen op internet. Er volgden laptops, mobiele telefoons, een eigen website, een blog, Facebook en Twitter. Tot zover geen vuiltje aan de lucht. Deze mama haakte overal vrolijk bij aan. Totdat Instagram zijn intrede deed. Daar haperde ik voor het eerst even. Wéér iets anders? Ik had net zo’n lekkere community opgebouwd op Facebook. Moest ik weer helemaal opnieuw beginnen. En altijd een foto plaatsen? Even wennen was het. Maar hoppetee, leuke profielfoto en ik deinde weer mee met de vaart der volkeren.

Inmiddels was mijn zoon ook oud genoeg voor de socials. Trots volgde ik hem als hippe moeder op Insta.

Waarom zet jij er eigenlijk nooit wat op, schat? vroeg ik na een paar maanden. Ik post best vaak iets mam.
Hé hoe kan dat nou, ik kijk iedere dag maar ik zie van jou nooit een bericht.
Story.
Sorry? Waarom zeg je nou sorry?
Nee mam, ik zei story, een verhaal.
Oooh, zijn dat die rondjes bovenin? Ik snapte al niet wat dat voor een rij was, die rondjes komen en gaan, ik dacht dat die mensen misschien uitgelicht werden of zo.

Ik lach, maar mijn zoon lacht niet mee. Hij kijkt hoofdschuddend naar me.

Yo mam, bro, jij bent echt een meme. Het lijkt mij niet verstandig om nu te vragen wat een meme is, dat wordt wrijven in de vlek. Maar ik heb zo’n vermoeden dat het niet erg positief is.

Hee, maar bro, reageer ik bércool. Kun je mij explainen wat die story-shizzle is?
Als je een beetje normaal doet wel.
O episch!
Kappen mam, echt!

Hij heeft gelijk. Ik vond het zelf ook mega-irritant als mijn moeder mijn taalgebruik overnam en onwijs gaaf zei. Lief laat hij mij zien hoe je een story maakt en wat er je allemaal mee kunt. Andere achtergrond, filtertje eroverheen, verschillende lettertypes, gifje erin. Ik weet niet wat ik zie.

Jee, dus eigenlijk maak je een soort collage. Mijn zoon kijkt me vragend aan. Knippen en plakken uit tijdschriften, dat is natuurlijk echt van voor zijn tijd. Zijn blik verraadt alles: in zijn ogen ben ik gedegradeerd tot prehistorisch wezen. Het is niet anders.

Maar lieverd, wat is hier nou het voordeel van? Waarom plaats je zo’n verhaal en geen bericht?
Dit is meer random mam en het gaat er na een dag weer af. NA EEN DAG WEER AF?! Dus jij doet al die moeite voor een leuke story en dan is-ie na een dag weer weg? Dat kost jou misschien heel veel moeite mam, en binnen mum van tijd knalt hij er weer een nieuwe story op.

Ik vind het waanzin, maar heb een zwak voor collages. Dus voor ik het weet ben ik aan het digitaal knutselen en heb ik mijn eerste story gefabriceerd. Mijn zoon liket hem zelfs met een hartje.

Maar hoe ik mijn best ook doe, ergens raak ik het spoor toch bijster. Ik krijg een bericht dat de harde schijf van mijn laptop vol zit. Geen opslagruimte meer beschikbaar. Djeez, wat een ellende. Hoe doen andere mensen dat toch? Ik bel met vriendin N. Die loopt altijd een stap op mij vooruit en bevindt zich in de frontlinie van de technische vooruitgang. O, heel simpel, je synchroniseert al je devices en dan zet je je bestanden in de Cloud. Ik hoorde iets kraken in mijn brein. Een voorheen vitale hersenkwab transformeert naar een soort zeekoe die verdwaasd om zich heen kijkt. Andere hersencellen barricaderen abrupt hun deur. Deze informatie kan nergens naar binnen. Ik ben solidair met mijn laptop. Geen opslagruimte meer beschikbaar. Sindsdien vallen er vaker termen die me de stuipen op het lijf jagen. Ik zet het wel even in de dropbox. Wil je het even AirDroppen? Ik heb al een documentje aangemaakt in de Google Drive. Met het schaamrood op de kaken en de leesbril op mijn neus moet ik aan de mensen met wie ik samenwerk vragen of ze mij bij de hand kunnen nemen. Ik ben dol op drop maar het wordt mij al snel duidelijk dat zowel de dropbox als een airdrop niks met salmiak te maken hebben. Het zijn digitale handigheidjes, zo klaar als een klontje voor iedereen die ermee opgegroeid is. En daar zit ’m de crux, de computer is later mijn leven binnengewandeld, net zoals de televisie het leven van mijn ouders. Blijkbaar blijft het dan behelpen. Alsof je het hart van de zaak niet begrijpt. Ik knik instemmend als iemand het me uitlegt en ik open zelfs documentjes in de Google Drive maar vraag me niet hoe ik in dat ding kom zonder mijn favorietenbalk. Ik weet niet waar het zit, het is niet tastbaar genoeg voor me.

Het is een generatiedingetje. Laatst had ik een bespreking met wat mensen. Er moesten afspraken gemaakt worden. Drie mensen (veertigers) pakken hun mobiel, ik en een collega (vijftigers) leggen een papieren agenda op tafel. Die agenda geeft me het officiële predikaat boomer. Het kan natuurlijk echt niet meer en ieder jaar wordt de collectie bij de Hema kleiner. Maar ik houd van dat boekje. Juist omdat het tastbaar is. Het bladeren door de week, de aantekeningen en krabbels die later herinneringen zullen worden. Ik heb ze allemaal bewaard, al vanaf mijn middelbare schooltijd. Niet dat ik er ooit in kijk, maar ze zijn er. Mijn hele leven ligt keurig opgestapeld op een plank in mijn administratiekast.

Hoe anders is dat nu. Geen agenda’s, geen dagboeken, geen liefdesbrieven, alleen appjes, snaps en story’s. En eerlijk is eerlijk, ik ben afgehaakt. Net nadat ik Instagram onder de knie had zag ik overal selfies opduiken van mensen met poezenoortjes en berenneuzen. Hoe kwamen ze daar nou weer aan? Het bleek Snapchat. Daarna kwam TikTok, nu is het BeReal en er is vast alweer iets nieuws in de maak. Maar ik blijf niet aan de gang. Het wordt ook een beetje potsierlijk vind ik. Van die vijftigers die niet opgeven en overal opduiken met hun oude koppen. Het is mooi geweest. Dan maar een boomer.

Het lijkt me trouwens ook gezond als kinderen een arena hebben waar ze hun ouders niet hoeven tegenkomen.Waar ze kunnen rellen en buiten hun boekje en over de schreef kunnen gaan. Zonder die helikopter-papa’s-en-mama’s die overal boven cirkelen. Of nog erger: met alles willen meedoen. Ik ken genoeg ouders die de wodka en wiet zelf in huis halen als hun puber een feestje geeft, want dan weten ze tenminste dat het goed spul is. Ja daaaag! Verbieden die handel. Niks geen drank en drugs, ze doen het maar stiekem. Een beetje generatieconflict is broodnodig, ze moeten zich kunnen afzetten. En bovendien, als alles mag en papa en mama hun BFF zijn, krijgen we ze nooit het huis uit. Die van mij moeten zo snel mogelijk op eigen benen gaan staan, want binnenkort kan ik hun monden niet meer voeden. Tenminste, als ik mijn jongste moet geloven. Die heeft net van zijn meester in groep 7 gehoord dat iedereen die schrijft werkloos wordt. Ja mam, er is nu ChatGPT, dat is AI, heel handig, die chatbot schrijft alles wat je wil. Zelf schrijven is zó 2022. Er kraakt weer iets in mijn brein. Ik voel voorzichtig aan mijn hoofd. Het lijkt erop dat de hersenstam van deze dinosaurus gaat breken.